Μόσχος Ε. Λαγκουβάρδος

Μόσχος Ε. Λαγκουβάρδος (1940)

Κρητικής καταγωγής. Σπούδασε νομικά. Απ΄ τα γυμνασιακά του χρόνια τον κέρδισε το διάβασμα και το γράψιμο. Από τότε δημοσιεύει σε εφημερίδες και περιοδικά ποιήματα,διηγήματα, μεταφράσεις. Συνεργάστηκε με τα περιοδικά "Διαγώνιο", "Ευθύνη", "Γραφή" κ.α.
Στις Εκδόσεις Διαγωνίου εκδόθηκαν οι δυο πρώτες ποιητικές του συλλογές.
Υπήρξε στενός φίλος του Αμερικανού ποιητή Ρόμπερτ Λαξ, του οποίου μετέφρασε το ποιητικό βιβλίο "Μύθοι".

'Εργα του:
"Η ζωή είναι πνευματική", Εκδόσεις των Φίλων,
"Ένας ήσυχος άνθρωπος",
"Στο μέσον της στιγμής" κ.α.

Η έννοια της ευλογίας


Να κάνεις όλα τα πράγματα στην καθημερινή σου ζωή με τρόπο που να μπορείς να τα υπερβείς (Κομφούκιος). Τι είναι άραγε υπέρβαση; Με ποιο τρόπο μπορείς να υπερβείς τα εμπόδια, που κάνουν δύσκολη τη ζωή σου; Ξέρεις πώς ξεπερνάς τη μικρή ή μεγάλη λύπη, που σου προκάλεσε κάποιος με οποιοδήποτε τρόπο, με τη θέλησή του ή χωρίς να το θέλει; Ξεπερνάς τη λύπη με την τήρηση της Εντολής του Κυρίου «ευλογείτε αυτούς που σας κακολογούν, σας κατακρίνουν, σας δυσφημούν ή λένε ψέματα εις βάρος σας ». Σ’ αυτές τις περιπτώσεις, για να μην μένει η λύπη μέσα στην καρδιά σου και σε πονάει κάνε αυτήν την προσευχή: «Κύριε, εσύ που συγχώρησες αυτούς που σε σταύρωσαν, σε παρακαλώ, όση λύπη προκάλεσε σε μένα αυτός ο άνθρωπος, τόση χαρά να του δώσεις, Αμήν». Ύστερα από αυτήν την προσευχή, αν είναι ειλικρινής, δεν μένει ίχνος λύπης μέσα σου. Ξεχνάς αμέσως όχι μόνον αυτόν που σε λύπησε , αλλά και το ίδιο το λυπηρό γεγονός.
Μπορείς να γράφεις ημερολόγιο συγχωρήσεως , στο οποίο να καταγράφεις το ιστορικό της κάθε περίπτωσης.. Θα καταλάβεις ότι δε γίνεται αλλιώς, αν νιώσεις στο πετσί σου αυτό που λέει η δημώδης παροιμία «χωρίς αγάπη δε γίνεται». Χωρίς τη συγχώρηση αυτού που σε λύπησε δεν μπορείς ούτε να φάς, ούτε να κοιμηθείς. Σκέφτεσαι αυτόν που σε αδίκησε και φαντάζεσαι διάφορους τρόπους, που θα μπορούσες να του ανταποδώσεις το κακό. Υπάρχουν άνθρωποι που δεν είναι ικανοί να ανταποδώσουν το κακό. Όταν κάνουν κακό σε κάποιον υποφέρουν οι ίδιοι περισσότερο από εκείνον. Είναι ανίκανοι να βλάψουν κάποιον χωρίς να βλάψουν πολύ περισσότερο τον εαυτό τους.
Η «οδός» της συγχώρησης σου αποκαλύπτεται μετά τα πενήντα σου χρόνια. Μετά τα πενήντα , γράφει στο μυθιστόρημά του «Ένας αλήτης παίζει με σουρντίνα» ο Νορβηγός συγγραφέας Κνουτ Χάμσουν, ο άνθρωπος σκύβει το κεφάλι του μπροστά σε κείνο που δε γίνεται αλλιώς. Πονάει το αίμα σου, αλλά αυτός είναι ο μοναδικός δρόμος. Ο Βούδας λέει πως κάθε φορά που πιάνει τον εαυτό του να λέει «με έκλεψαν, με αδίκησαν, με συκοφάντησαν» ξέρει πως είναι σε λάθος δρόμο. Για τον ίδιο λόγο, όταν εκμυστηρεύτηκα στον ποιητή Ρόμπερτ Λαξ την πρόθεσή μου να γράψω για όλα τα δεινά που τράβηξα στη ζωή μου εκείνος με απέτρεψε. «Να μην κάνεις συλλογή απ΄ τις δυστυχίες σου, αλλά απ΄ τις τις ευτυχίες σου», είπε.
Η ευλογία ως συγχώρηση δεν είναι κάτι που γίνεται με τη διάνοια, χωρίς να γίνεται απ΄ την καρδιά. Όταν δίνεις κάτι χάρισμα, πρέπει να το δίνεις με την καρδιά σου. Ό,τι δε δίνεται με την καρδιά,, δεν έχει καλό αποτέλεσμα. «Δεν το ‘δωσες με την καρδιά σου» λέμε όταν κάτι δεν πάει καλά . Φαίνεται σαν τυχαίο, ενώ έχει βαθύτερα αίτια., όπως τουλάχιστον διατείνονται οι ψυχολόγοι.
Αυτό είναι το θέμα που διαπραγματεύεται στο ογκώδες βιβλίο του «Ψυχοπαθολογία της καθημερινής ζωής» ο Φρόϊντ. Ένας άλλος επίσης διάσημος γιατρός έγραψε ένα βιβλίο με το ίδιο θέμα, και με τον τίτλο «Εκείνο». Δεν θυμάμαι τώρα το όνομά του παρόλο που γράφω γι΄ αυτόν στο τελευταίο βιβλίο μου δοκιμίων «Ο Θεός του Θερισμού».

#

Εργένικη ζωή

Ο Ντίνος Χριστιανόπουλος, ένας εκ πεποιθήσεως εργένης, έγραψε κάποτε ένα ποίημα για την εργένικη ζωή. Δεν θυμάμαι ακριβώς τα λόγια. Ήταν για τις τρύπες στις κάλτσες. Τις φόραγε κι έβγαινε έξω το μεγάλο δάχτυλο. Άλλαζε πόδι, το ίδιο. «Δεν φταίνε οι κάλτσες που τρυπούν», είπε , «φταίω εγώ που δεν παντρεύομαι». Ο Χριστιανόπουλος που κοντεύει τα 80 εκφράζει το πνεύμα μιας άλλης εποχής, όταν οι γυναίκες νοιάζονταν για τις κάλτσες των αντρών, τις εξέταζαν αν έχουν τρύπες, τις μπάλωναν και τις περιποιούνταν.
Ένας άλλος ποιητής, ξένος αυτός, Αμερικανός, ο Ρόμπερτ Λαξ, εκ πεποιθήσεως εργένης κι αυτός, είχε διαφορετικούς λόγους που έμενε εργένης. Δεν είχε ενοχές που έμενε ελεύθερος. Ο Λαξ αγαπούσε πάνω από όλα την ελευθερία και τη μοναξιά. Απέφευγε τον κόσμο, γι΄ αυτό έζησε όλη του τη ζωή ως ένας ερημίτης, ένας κοσμοκαλόγερος. Ποτέ δεν θα τον έβλεπες παρέα με άλλους. «Στην παρέα» έλεγε, «δεν πρέπει να είναι πάνω από δυο. Αλλιώς θα νιώθεις μόνος.» Με το Ρόμπερτ Λαξ, τον αγαπημένο μου Ρομπέρτο, όπως έχω γράψει κι άλλοτε, μας συνέδεε μακρά φιλία και συχνά μιλούσαμε για την εργένικη ζωή που σ’ εμένα δεν άρεσε καθόλου. Είχα μια παράξενη αντίληψη για τη μοναξιά. Ήθελα να είμαι μόνος, αλλά μέσα σε οικογένεια. Να νιώθω ανθρώπους που μ’ αγαπούν γύρω μου, γιατί από μικρό παιδί ζούσα μόνος, μακριά απ΄ την οικογένειά μου. Εκείνος πάλι δεν ήθελε κανέναν κοντά του. «Ρομπέρτο,» του είπα κάποτε, «ξυπνώ το βράδυ και τρομάζω που δεν είναι κανένας στο δωμάτιό μου» «Κι εγώ ξυπνώ» είπε « και τρομάζω μήπως είναι κανένας στο δωμάτιό μου».
«Βρε Ρομπέρτο, καλά τώρα που μπορείς και φροντίζεις τον εαυτό σου. Αύριο θα γεράσεις, ποιος θα σε κοιτάξει; Ποιος θα σηκωθεί τη νύχτα, να σου κάνει ένα τσάϊ, για το βήχα;» «Ποιος θα με μαλώνει, γιατί βήχω;», είπε ο Ρομπέρτος, και γελάσαμε, όπως κάθε φορά που κάναμε τέτοιες συζητήσεις.
Ο Καζαντζάκης, πάλι, έλεγε , αν δεν κάνω λάθος, «παντρέψου για να ζής σαν σκύλος και για να πεθάνεις σαν άνθρωπος». Τι σημαίνουν άραγε αυτά τα λόγια; Ο Καζαντζάκης ήταν υπέρ της οικογένειας ή υπέρ της εργένικης ζωής; Εξαρτάται τι προτιμάει κανείς, τη σκυλίσια ζωή και τον ανθρώπινο θάνατο ή το αντίθετο; Ένα τέτοιο ερώτημα δεν απασχολεί κανέναν , γιατί κανείς δεν σκέφτεται πώς θα πεθάνει, εκτός αν είναι φιλόσοφος, που όλη του η ζωή δεν είναι παρά μια μελέτη για το θάνατο. Ζήτησα από δυο φίλους μου, παλαίμαχους εργένηδες, να περιγράψουν με μια λέξη την εργένικη ζωή: «Κατάντια», είπε ο ένας . «Νεανικότητα» είπε ο άλλος « ή μάλλον, εγωπάθεια» διόρθωσε μετά από δεύτερη σκέψη.
Φυσικά η απάντηση θα ήταν εντελώς διαφορετική, αν ρωτούσα δυο νέους. Οι κυβερνήσεις με τους μισθούς των νέων δεν τους επιτρέπουν την πολυτέλεια να κάνουν δική τους οικογένεια, αν οι γονείς δεν δύνανται να τους βοηθήσουν.

#

Τα κείμενα προέρχονται από την ιστοσελίδα του συγγραφέα:
http://moschoblog.blogspot.com/